Obecnie w Ukrainie ponad 100 tysięcy osób – zarówno wojskowych, jak i cywilów – uznaje się za zaginione w wyniku pełnoskalowej wojny. Za każdą z tych historii stoi rodzina żyjąca pomiędzy nadzieją a niepewnością. Najczęściej to właśnie kobiety – żony, matki, partnerki i siostry – podtrzymują codzienne życie swoich rodzin, wychowują dzieci, mierzą się z codziennymi obowiązkami, a jednocześnie próbują nie zatracić siebie, czekając na jakąkolwiek wiadomość.
Psychologowie określają ten stan mianem straty niejednoznacznej (ambiguous loss) – sytuacji, w której nie ma potwierdzenia ani życia, ani śmierci bliskiej osoby. Człowiek nie może przeżyć żałoby, ale nie potrafi też wrócić do zwyczajnego życia. Jest to jeden z najtrudniejszych stanów psychicznych, wymagający długotrwałego, profesjonalnego i pełnego wrażliwości wsparcia.
Właśnie taką pomoc oferuje projekt GIDNA Fundacji Future for Ukraine – bezpłatne sesje terapeutyczne z psychologiem, które pomagają odnaleźć nowe oparcie i stopniowo odzyskiwać równowagę w rzeczywistości pełnej niepewności.
Aby jeszcze skuteczniej wspierać kobiety doświadczające straty niejednoznacznej, projekt GIDNA połączył siły ze Służbą Chorążych 12. Brygady Specjalnego Przeznaczenia „Azow” Gwardii Narodowej Ukrainy. Wspólnie zorganizowano charytatywny retreat „Vidnova” na Zakarpaciu dla rodzin osób zaginionych bez wieści.
W retreatcie uczestniczyły kobiety uczęszczające do grup wsparcia psychologicznego prowadzonych przez GIDNA oraz Służbę Chorążych, a także członkowie ich rodzin.
Od 30 czerwca do 5 lipca, w miejscowości Polana na Zakarpaciu, matki, żony i siostry zaginionych żołnierzy spędziły kilka dni w atmosferze spokoju, bezpieczeństwa i wzajemnego wsparcia – miejscu, w którym mogły pozwolić sobie na odpoczynek, śmiech i troskę o siebie bez poczucia winy.
Takie retreaty nie są jedynie chwilowym wyjazdem czy formą rekreacji. Stanowią ważny element kompleksowego wsparcia psychologicznego dla kobiet żyjących w doświadczeniu straty niejednoznacznej. Pozwalają choć na chwilę wyjść ze stanu nieustannego oczekiwania i napięcia, odbudować wewnętrzne zasoby oraz pobyć wśród osób, które rozumieją bez potrzeby dodatkowych wyjaśnień.
„Celem retreatu było stworzenie alternatywnej wspólnoty, a nawet nowej psychologicznej rodziny, w której kobiety mogą liczyć na wsparcie ludzi pozwalających im swobodnie przeżywać emocje, milczeć lub dzielić się tym, co najbardziej boli. Uczestniczki bardzo się zbliżyły, pozostają ze sobą w kontakcie, dzwonią do siebie i wciąż korzystają z naszego wsparcia. To pokazuje, że pomoc nie kończy się wraz z zakończeniem retreatu” – mówi Natalia Szapował, psycholożka Służby Chorążych 12. Brygady Specjalnego Przeznaczenia „Azow”.
Program retreatu „Vidnova” nie przypominał klasycznej terapii. Poprzez pracę z ukraińskimi kobiecymi archetypami, mitologią, naturą, ruchem i wspólnymi praktykami psycholożki pomagały uczestniczkom stopniowo odzyskiwać kontakt z samymi sobą.
„Krok po kroku pracowałyśmy z emocjami, wewnętrznym poczuciem oparcia i osobistymi granicami. Dopiero później zaczęłyśmy rozmawiać o przyszłości. Dla wielu kobiet nawet myśl o planowaniu czegokolwiek była wcześniej niemal niemożliwa. Pod koniec retreatu każda z nich zapisała swoje małe plany – na tydzień, dwa tygodnie lub miesiąc. To był niezwykle ważny moment” – mówi psychotraumatolożka i psycholożka projektu GIDNA, Lidia Dulniewa.
Podczas retreatu uczestniczki odnajdywały w sobie siłę, by iść naprzód mimo bólu i niepewności, pozwalały sobie żyć dalej i na nowo dostrzegały możliwość myślenia o własnej przyszłości.
Dla wielu kobiet doświadczających straty niejednoznacznej pozwolenie sobie na odpoczynek, śmiech, zachwyt nad pięknem gór czy zwykłą troskę o siebie przez lata było niemal niemożliwe z powodu poczucia winy. Tymczasem to właśnie dbanie o siebie pozwala zachować siłę potrzebną do dalszego czekania, wspierania dzieci i pozostawania oparciem dla własnej rodziny.
„Pani Marynie szczególnie spodobała się różnorodność warzyw podczas śniadań. Każdego ranka zaczęła komponować talerz dokładnie tak, jak sama chciała. Z pozoru to drobiazg, ale w rzeczywistości był to pierwszy od bardzo dawna gest troski o samą siebie. A więc także – wybór życia” – wspomina Natalia Szapował.
Jednym z najcieplejszych wspomnień uczestniczek pozostał wieczór spędzony na połoninie.
„Kiedy o zachodzie słońca dotarłyśmy na połoninę, zmarznięte do szpiku kości, zobaczyłam ludzi, którzy naprawdę na nowo poczuli życie. Ktoś okrywał drugą osobę swoją kurtką, ktoś zbierał polne kwiaty, dzieci po prostu cieszyły się chwilą. A później, siedząc wieczorem przy ognisku i wspólnej kolacji, poczułam coś, czego od dawna mi brakowało – prawdziwe poczucie rodziny. Takiej, w której można po prostu być obok siebie, nawet w ciszy, i wciąż czuć, że jest się częścią całości” – wspomina jedna z uczestniczek retreatu.
Wyjątkową wartością retreatu „Vidnova” było partnerstwo dwóch zespołów – projektu GIDNA Fundacji Future for Ukraine, specjalizującego się we wsparciu osób doświadczających straty niejednoznacznej, oraz Służby Chorążych 12. Brygady Specjalnego Przeznaczenia „Azow” Gwardii Narodowej Ukrainy, która od lat wspiera rodziny żołnierzy.
„Sam fakt, że kobiety zdecydowały się wyjechać razem, był efektem głębokiej i systematycznej pracy psychologicznej prowadzonej na długo przed rozpoczęciem retreatu” – podkreślają organizatorzy.
Starannie opracowany program, przygotowany z myślą o potrzebach każdej uczestniczki, oraz malownicza przyroda Karpat stworzyły bezpieczną przestrzeń, w której kobiety mogły po prostu być, przeżywać swoje emocje i na nowo poczuć życie.
O uczestniczki zadbały również ukraińskie marki Bazhane, Lamel i Intime Organique, przygotowując dla każdej z nich upominki – kapsułową garderobę oraz zestawy kosmetyków. Te gesty stały się kolejnym przypomnieniem, że troska o siebie nie jest oznaką słabości ani zdradą wobec tych, na których się czeka. Jest warunkiem koniecznym, by mieć siłę przetrwać.
Retreat „Vidnova” dobiegł końca, ale proces zdrowienia trwa nadal. Regularne grupy wsparcia psychologicznego pomagają kobietom najpierw pozwolić sobie po prostu być, później mówić o własnych doświadczeniach. Retreat stał się kolejnym krokiem – dał im możliwość na nowo poczuć życie.
„Zamiast nieustannie oglądać się za siebie i tęsknić za tym, co było kiedyś, uczestniczki pozwoliły sobie zaakceptować inne życie – z tym bólem, stratą i niepewnością, z bliską osobą lub bez niej. Życie ze stratą niejednoznaczną nie oznacza zapomnienia. Ponowne odczuwanie życia nie jest zdradą – jest troską o samą siebie. I właśnie na to pozwoliły sobie podczas tego retreatu” – podsumowuje psycholożka projektu GIDNA, Lidia Dulniewa.
Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich żyje w stanie niepewności związanej z zaginięciem bliskiej osoby, możesz bezpłatnie skorzystać ze wsparcia psychologa i dołączyć do społeczności projektu GIDNA. Wystarczy wypełnić formularz na naszej stronie internetowej lub zadzwonić pod numer +38 (050) 722-89-13.
Serdecznie dziękujemy markom Bazhane, Lamel i Intime Organique, dzięki którym organizacja retreatu była możliwa. Dziękujemy również zespołowi Służby Chorążych 12. Brygady Specjalnego Przeznaczenia „Azow” Gwardii Narodowej Ukrainy za partnerstwo i wspólną realizację tej niezwykle ważnej inicjatywy.
