Kiedy mówimy o powrocie do samodzielnego życia po utracie kończyny, mamy na myśli przede wszystkim podstawowe, codzienne czynności: wyjście na spacer z dzieckiem, zrobienie zakupów, skorzystanie z transportu publicznego czy powrót do pracy.
Kompleksowe zaopatrzenie protetyczne i rehabilitacja pomagają odzyskać utraconą mobilność. Fundacja Future for Ukraine zapewniła już pełny cykl nowoczesnego zaopatrzenia protetycznego ponad 130 Ukraińcom — weteranom i cywilom, w tym osobom po wielokrotnych amputacjach. Łączna wartość udzielonej pomocy przekracza 2,4 mln dolarów. Program protetyczny FFU jest realizowany dzięki finansowaniu grantowemu i darowiznom. Bieżącą działalność fundacji wspiera również jej stały mecenas Vadym Stolar.
Jednak nawet najnowocześniejsza proteza sama w sobie nie gwarantuje powrotu do samodzielnego życia. W dużej mierze zależy ono od otoczenia, w którym żyje dana osoba, oraz dostępności transportu publicznego, miejsc pracy, usług i niezbędnych informacji.
Właśnie te kwestie omówiono podczas konferencji prasowej w Ukraińskim Centrum Mediów Kryzysowych, gdzie fundacja Future for Ukraine przedstawiła wyniki badania „Ocena dostępności otoczenia dla weteranów wojennych po utracie kończyn w Ukrainie”. Więcej informacji o metodologii i wynikach badania można znaleźć w naszym poprzednim materiale.
Podczas wydarzenia przedstawicielki fundacji — prezeska Future for Ukraine USA, strategka i liderka międzynarodowego fundraisingu fundacji Olena Nikolaienko oraz menedżerka MEAL Anna Lanchuk — zaprezentowały najważniejsze wnioski z badania i proponowane rozwiązania w zakresie dostępności.
Zaproszeni prelegenci — weterani wojny rosyjsko-ukraińskiej Oleksandr Chaika i Ruslan Topchan, którzy doświadczyli utraty kończyn — opowiedzieli o barierach, z jakimi spotykają się w codziennym życiu, oraz przedstawili swoją wizję zmian w systemie powrotu do sprawności i adaptacji społecznej weteranów.
Anna Lanchuk, menedżerka funduszu MEAL„Analizując odpowiedzi 204 respondentów, dostrzegliśmy powtarzające się problemy. Po opuszczeniu ośrodka rehabilitacyjnego człowiek wraca do ukraińskich miast i wsi, gdzie otoczenie wciąż w dużej mierze nie jest dostosowane do potrzeb weteranów po utracie kończyn. Państwo przeznacza ogromne środki na leczenie i rehabilitację. Jednak prawdziwa samodzielność zaczyna się za progiem ośrodka rehabilitacyjnego”
75,7% ankietowanych regularnie napotyka bariery fizyczne
Bariery fizyczne pozostają jednym z głównych problemów wymagających rozwiązań systemowych. Bezpośrednio utrudniają również weteranom powrót do pracy. Dotarcie do miejsca pracy, a następnie spędzenie w niej całego dnia często staje się poważnym wyzwaniem dla osoby po utracie kończyny.
Oleksandr Chaika, weteran i uczestnik programu protetycznego FFU„Najbardziej problematycznym miejscem jest metro. I nie chodzi tylko o brak wind prowadzących bezpośrednio na peron, lecz także o postawy ludzi. Często muszę przeciskać się przez tłum, żeby w ogóle wejść do wagonu, nie mówiąc już o zajęciu miejsca”
Prawie 40% ankietowanych weteranów nie pracuje ze względu na stan zdrowia, choć większość z nich jest w wieku produkcyjnym. Przyczynami są nie tylko bariery fizyczne w drodze do miejsca pracy i niedostosowane warunki zatrudnienia, lecz także niewystarczająca wiedza pracodawców na temat tworzenia odpowiednich warunków dla weteranów z niepełnosprawnościami.
Ruslan Topchan, weteran, działacz społeczny i ekspert Narodowego Zgromadzenia Osób z Niepełnosprawnościami Ukrainy„Znaczna część weteranów ma dziś niepełnosprawność. W Kijowie instytucje publiczne i firmy częściej są gotowe zatrudniać takich specjalistów, jednak w innych regionach sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Wiele firm obawia się brać odpowiedzialność za zatrudnianie weteranów. Dlatego biznes potrzebuje informacji i szkoleń dotyczących wdrażania polityki dostępności”
Spójna ścieżka powrotu do sprawności — warunek samodzielności weteranów
Aby proteza rzeczywiście pomagała człowiekowi wrócić do samodzielnego życia, potrzebna jest jasno określona ścieżka dalszego powrotu do sprawności i adaptacji. Osoba może otrzymać protezę, lecz nie wiedzieć, gdzie ją serwisować. Może być gotowa do powrotu do pracy, ale nie wiedzieć, gdzie jej doświadczenie i umiejętności okażą się przydatne ani z jakich możliwości zatrudnienia może skorzystać.
„Dlatego potrzebny jest jeden punkt koordynacji łączący weterana z systemem. Zwracając się do niego, człowiek będzie mógł otrzymać wszystkie niezbędne informacje dotyczące powrotu do sprawności, serwisowania protezy i dostępnych usług, a także jasny plan dalszego działania” — podkreśliła Anna Lanchuk.
Dostępność musi być tworzona profesjonalnie i z myślą o człowieku
Gwałtowny wzrost liczby osób z niepełnosprawnościami wskutek wojny stał się wyzwaniem, na które żaden kraj nie mógł być w pełni przygotowany. Ukraina przeznacza znaczne środki na leczenie i rehabilitację weteranów. Jednocześnie skuteczność tych działań zależy od tego, czy człowiek może korzystać z efektów procesu powrotu do sprawności w codziennym życiu.
Ruslan Topchan zaznaczył, że aby zmiany w zakresie dostępności były rzeczywiście skuteczne, państwo powinno angażować organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz przedstawicieli biznesu. Współpraca pozwoli stworzyć system rzeczywiście ukierunkowany na potrzeby człowieka i zaangażować wyspecjalizowane organizacje posiadające odpowiednie doświadczenie i kompetencje.
Na podstawie wyników badania i dyskusji eksperckiej fundacja określiła najważniejsze kierunki dalszych działań w zakresie dostępności: stworzenie spójnej ścieżki wsparcia dla weteranów po otrzymaniu protezy, zwiększenie dostępności pomocy psychologicznej, szkolenie pracodawców w zakresie zasad dostępności, a także dostosowanie transportu publicznego i miejsc pracy.
„Za każdą liczbą stoi człowiek, który poświęcił swoje zdrowie, broniąc przyszłości naszego kraju. Naszym obowiązkiem jest zrobić wszystko, co możliwe, aby pomóc mu wrócić do samodzielnego życia. Dlatego przygotowaliśmy praktyczne rozwiązania, które przekażemy właściwym ministerstwom i organom samorządu terytorialnego” — podsumowała Olena Nikolaienko.
