Wirę i Bohdana łączy nie tylko doświadczenie ciężkiej choroby i jej następstw. Przede wszystkim chcą znów chodzić i być aktywni. Właśnie dlatego zgłosili się do programu protezowania Future for Ukraine.
11-letnia Wira na nowo odkrywa dzieciństwo — bawi się, jeździ na rowerze i robi to, co lubi. 16-letni Bohdan znów samodzielnie odwiedza przyjaciół, a pewnego razu nawet sam przyniósł do domu paczkę ważącą 14 kg, czym bardzo zaskoczył rodziców. Jeszcze niedawno wydawało się to niemożliwe, gdy z powodu chorób nowotworowych oboje musieli przejść amputację nogi na wysokim poziomie. Pragnienie, by tak jak inne dzieci chodzić, biegać i jeździć na rowerze, nieustannie motywuje ich do wysiłku i nauki korzystania z protez.
Protezowanie dzieci w ramach działań fundacji Future for Ukraine stało się możliwe dzięki rozszerzeniu dostępu do programu protezowania kończyn dolnych na wszystkich obywateli Ukrainy — weteranów i osoby cywilne — którzy przeszli amputację od 24 lutego 2022 roku. Program „Islandia wspiera mobilność w Ukrainie” jest realizowany wspólnie z centrum protezowania Medical Center Orthotics & Prosthetics (MCOP) Ukraina. W jego ramach około 1000 Ukraińców będzie mogło bezpłatnie otrzymać protezy kończyn dolnych.
Tak jak inne dzieci: historia Wiry
Do 11. roku życia Wira była zdrowym, aktywnym dzieckiem. Trenowała taniec towarzyski, jeździła na rowerze, bawiła się na placu zabaw i biegała z rówieśnikami. Potem zaczęło boleć ją kolano.
Początkowo rodzice nie podejrzewali niczego niepokojącego. Dziewczynka dużo się ruszała, więc ból łatwo było przypisać stłuczeniu lub niefortunnemu ruchowi. Zwracali się do lekarzy, wykonywali badania RTG i USG, jednak nie udało się ustalić właściwej diagnozy. Dopiero rezonans magnetyczny wykazał, że Wira ma kostniakomięsaka — złośliwy nowotwór kości. Z powodu opóźnienia w rozpoznaniu choroby nie było już możliwości uratowania kończyny.
Wira przeszła chemioterapię, a następnie amputację na wysokim poziomie. Pierwsze miesiące po operacji były trudne. Dziewczynka poruszała się na wózku, a w domu — o kulach. Największym wyzwaniem były bóle fantomowe. Były tak silne, że nie pomagały ani specjalne ćwiczenia, ani inne metody, których próbowała rodzina.
Wira chciała jak najszybciej otrzymać protezę. Pierwsza była protezą treningową z tymczasowym lejem. Ze względu na złożony charakter amputacji powodowała dyskomfort. Aby ją dopasować, rodzina musiała jeździć z obwodu połtawskiego do Charkowa — po pięć godzin w jedną stronę.
Nowoczesną protezę z elektronicznym stawem kolanowym Wira otrzymała w centrum MCOP Ukraina dzięki wsparciu fundacji Future for Ukraine. Dla dziewczynki oznaczało to nie tylko większy komfort poruszania się. Nowy staw kolanowy pozwolił jej bezpieczniej schodzić po schodach i pochyłych powierzchniach, a tym samym stać się bardziej samodzielną.
„Kiedy córka chce czegoś spróbować, próbujemy. Chce jeździć na rowerze — dobrze, spróbujemy jazdy na rowerze. Chce jeździć na hulajnodze — spróbujemy i tego. Dla mnie najważniejsze jest, żeby nie czuła się ograniczona i mogła robić to, na co ma ochotę” — opowiada pani Ołena.
Dzięki nowej protezie i profesjonalnemu wsparciu podczas nauki korzystania z niej Wira wraca do ulubionych zajęć, może bawić się z rówieśnikami i cieszyć się dzieciństwem. Fundacja może pomagać Ukraińcom na tej drodze dzięki wsparciu partnerów, darczyńców oraz Vadyma Stolara — wieloletniego mecenasa projektów charytatywnych Future for Ukraine.
Nauka korzystania z protezy mimo chemioterapii: historia Bohdana
Bohdan ma 16 lat. Przed chorobą trenował podnoszenie ciężarów. Już we wrześniu 2020 roku zaczął odczuwać ból w nodze podczas przysiadów z obciążeniem. Ówczesne badania nie wykazały jednak żadnych problemów zdrowotnych — ani fizycznych, ani neurologicznych. Ból przypisano urazowi podczas treningu.
Trzy lata później stan Bohdana zaczął się pogarszać. Częste gorączki i osłabienie skłoniły rodziców do ponownego podjęcia diagnostyki. Dopiero po kolejnych półtora roku lekarze rozpoznali tętniakowatą torbiel kości. Z jej powodu w październiku 2025 roku chłopiec musiał przejść amputację nogi poniżej kolana.
Na tym jednak trudności się nie skończyły. W grudniu 2025 roku podczas dodatkowych badań lekarze wykryli nowotwór. Konieczna była druga amputacja — tym razem powyżej kolana.
Od grudnia 2025 roku Bohdan przechodzi leczenie onkologiczne, co znacznie utrudnia jego rehabilitację. Mimo to z determinacją uczy się korzystać z protezy, równolegle kontynuując leczenie.
„Postępy nie zawsze przychodzą szybko, ponieważ leki, które przyjmuje Bohdan, powodują obrzęki i wpływają na jego samopoczucie. Są dni, kiedy czuje się dobrze, a objętość kończyny jest na tyle stabilna, że proteza jest prawidłowo dopasowana. Jednak takich dni nie zawsze jest wystarczająco dużo, by zobaczyć szybkie postępy w ciągu trzech miesięcy korzystania z protezy” — wyjaśnia Weronika Krawczenko, fizjoterapeutka MCOP Ukraina.
Początkowo Bohdan próbował chodzić między poręczami z pomocą fizjoterapeutów. Kiedy opanował ruch potrzebny do przenoszenia protezowanej nogi do przodu, zaczął chodzić o kulach. Dziś porusza się bez pomocy sprzętu wspomagającego, a przy dobrym samopoczuciu pokonuje do 5 km. Spełniło się to, o czym marzył przez wszystkie lata leczenia. Znów spaceruje i spotyka się z przyjaciółmi. Pewnego razu nawet sam poszedł na pocztę i przyniósł do domu paczkę ważącą 14 kg, czym bardzo zaskoczył rodziców. Obecnie Bohdan kończy cykl zajęć z fizjoterapeutą i przygotowuje się do otrzymania docelowego leja protezowego z włókna węglowego.
„Utrata kończyny nie oznacza końca życia. To początek nowego życia, z jego własnymi wyzwaniami. Ale to nadal życie. Nie wolno tracić nadziei — trzeba robić wszystko, by dziecko czuło się szczęśliwe” — mówi pani Ołena, mama Wiry.
Bezpłatne protezowanie kończyn dolnych dla 1000 Ukraińców: jak skorzystać
Bezpłatne protezowanie jest dostępne dla wszystkich obywateli Ukrainy, którzy przeszli amputację kończyny dolnej od 24 lutego 2022 roku, niezależnie od jej przyczyny — urazu bojowego, choroby, wypadku drogowego, innego wypadku czy pozostałych okoliczności.
Program obejmuje pierwsze protezowanie — dla osób, które otrzymują protezę po raz pierwszy — oraz ponowne protezowanie dla tych, którzy potrzebują wymiany protezy lub jej elementów, ponieważ nie nadają się już do użytku, powodują dyskomfort albo nie odpowiadają potrzebom użytkownika.
Aby zgłosić się do programu bezpłatnego protezowania, należy wypełnić formularz i dołączyć dokumenty potwierdzające tożsamość, potrzebę protezowania oraz fakt i poziom amputacji. Pełne wykazy dokumentów wymaganych od wojskowych i osób cywilnych są dostępne na stronie projektu.
